Gấu trúc là loài động vật quý hiếm và chỉ có ở Trung Quốc, sinh sống tập trung tại vùng rừng núi Tứ Xuyên. Nhưng ngoài việc là động vật trong danh sách cần được bảo vệ, những chú gấu đáng yêu này còn là những đại sứ cho một chiến dịch ngoại giao đặc biệt của đất nước Trung Hoa vốn nhiều chuyện lạ này.

Hai chú gấu trúc Hưng Hưng và Linh Linh. Ảnh: Tân Hoa xã

Với người Trung Quốc, gấu trúc là biểu tượng cho hòa bình hữu nghị vì loài vật này rất hiền lành, chỉ ăn các loại thực vật song vẫn có vẻ ngoài mũm mĩm đáng yêu. Những chú gấu này lại khá thông minh và dễ thuần hóa, nhiều năm nay đã trở thành loài vật gửi gắm những thông điệp thiện chí của đất nước này.

Với các quan chức nước ngoài sang thăm Trung Quốc thì chương trình đến thăm vườn thú, ngắm nhìn những chú gấu trúc là một phần không thể thiếu trong lịch trình hoạt động.Trong nhiều trường hợp đặc biệt, gấu trúc còn trở thành món quà làm đẹp lòng các nguyên thủ quốc gia, ghi dấu những chuyến thăm lịch sử của họ. Tất cả những hoạt động này đều được coi là hình thức ngoại giao gấu trúc, một phương pháp độc đáo xoa dịu phương Tây.

Năm 1972, chủ tịch Mao Trạch Đông đã gửi tặng tổng thống Mỹ Nixon hai chú gấu trúc Hưng Hưng và Linh Linh khiến người đứng đầu Nhà Trắng lúc bây giờ rất thích thú. Sau đó, năm 1974 hai chú gấu trúc Minh Minh và Bao Bao lại được tặng cho thủ tướng Anh lúc đó là Edward Heath để nuôi tại vườn thú London. Tuy nhiên, không phải lúc nào mọi chuyện cũng suôn sẻ, cặp đôi này đánh nhau và khi hết hi vọng sinh ra gấu trúc con, nàng Minh Minh bị triệu về nước.

Trong thời kỳ chiến tranh lạnh, nhiều chú gấu trúc đã trở thành đại sứ thể hiện thiện chí của Trung Quốc. Chính vì thế ngoài cái tên Panda, những chú gấu này còn được gọi bằng một biệt danh hài hước là “đại sứ có lông”. Đến nay, việc chính phủ Trung Quốc ngỏ ý muốn tặng Đài Loan một cặp gấu trúc cũng được nhắc đến nhiều lần. Người phát ngôn Cục Lâm nghiệp quốc gia Trung Quốc Tào Thanh Nghiêu đã nói đến mong muốn loài gấu trúc sẽ có mặt tại Đài Loan trước khi thế vận hội 2008 bắt đầu.

Tuy nhiên, đây thực sự không phải là chuyện đơn giản vì tính nhạy cảm của vùng lãnh thổ đặc thù này. Những nhà cầm quyền ôn hòa Đài Loan cũng như Văn phòng các vấn đề Đài Loan của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã từng đề xuất thảo luận về vấn đề này hơn 10 năm qua nhưng vẫn chưa thể đưa đến quyết định cuối cùng. 

Nhưng hiện nay, nạn phá rừng và quy hoạch các vùng công nghiệp ồ ạt đã khiến môi trường sống của loài gấu trúc bị đe dọa nghiêm trọng, số gấu trúc trong tự nhiên giảm đi đáng kể, hiện chỉ còn khoảng 1600 con và vẫn đang có xu hướng giảm. Những nhà động vật học đã lên tiếng cảnh báo về khả năng thích nghi kém của thế hệ gấu trúc hiện nay, được chăm nom quá mức trong một môi trường ít biến động khiến khả năng kiếm ăn của chúng giảm sút. Phần lớn trong số đó lại trở thành quà tặng hay gia nhập vườn thú khiến tương lai về một thế hệ gấu trúc xa lạ với tự nhiên càng trở nên khó tránh.

Các em nhỏ chính là những người phản đối mạnh mẽ nhất việc đưa những chú gấu trúc ra khỏi Trung Quốc. Đầu tháng 3/2007, bắt đầu từ một bài văn của một bạn nhỏ Tứ Xuyên, nhiều học sinh tiểu học đã viết thư gửi Chủ tịch Hồ Cẩm Đào mong rằng gấu trúc sẽ không bị mang tặng hay bị nhốt nhiều như trước. Chủ tịch đã phản hồi với các em là ông sẽ chú trọng phát triển các trung tâm nuôi dưỡng tự nhiên loài động vật này, với việc bàn tay con người chỉ can thiệp khi có nguy hiểm.

Gấu trúc là một trong năm linhh vật của Thế vận hội Bắc Kinh 2008. Như vậy, gấu trúc sẽ vẫn là đại sứ của đất nước Trung Quốc, nhưng không cần phải đi xa khỏi Trung Quốc.

Mỹ Trang
tổng hợp