Đó là chia sẻ của nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại Lương Văn Tự về kinh nghiệm đàm phán của các doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia thương mại quốc tế. Ông Tự hiện là Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Cacao Việt Nam.

Ông Lương Văn Tự - Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Cacao Việt Nam bên lề hội thảo "Đánh giá tác động 2 năm gia nhập WTO đối với ngành cà phê, cacao, hạt điều, hồ tiêu Việt Nam". Ảnh: ND

* Theo ông, các doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng hết thời cơ mang lại sau 2 năm gia nhập WTO chưa?

- Những doanh nghiệp nào chuẩn bị tốt thì đã tận dụng được, còn lại thì chưa. Những doanh nghiệp chưa chuẩn bị tốt đa số là những doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhìn chung doanh nghiệp ngành dệt may, nông sản đã tận dụng được cơ hội mà WTO mang lại. Còn ngành tài chính ngân hàng vừa qua phát triển rất nhanh nhưng hơi quá khả năng của mình.

* Với tình hình kinh tế của nước ta hiện nay, nhiều người lo ngại rằng, chúng ta sẽ "đi sau" các nước cùng gia nhập WTO. Quan điểm của ông thế nào về nhận định này?

- Tôi thì nghĩ không có chuyện tụt hậu. Nếu như chúng ta kiểm soát tốt ngân hàng và tài chính từ cuối năm ngoái thì năm nay nền kinh tế của chúng ta không gặp khó khăn. Nhưng những khó khăn trong ngành tài chính ngân hàng chỉ mang tính thời điểm chứ không kéo dài. Hết thời điểm đó kinh tế của chúng ta lại ổn định và phát triển chứ không bị tụt hậu. Có điều, nó làm cho tăng trưởng của chúng ta chậm, không bền vững. Nếu chuẩn bị tốt, tăng trưởng kinh tế của của chúng ta sẽ nhanh hơn.

* Thế nhưng, Việt Nam chúng ta có tới hơn 10 năm để chuẩn bị cho việc gia nhập WTO cả về nguồn lực, chính sách và cả tâm thế... Vậy tại sao vẫn nói là chuẩn bị không tốt?

- Thứ nhất là do nhận thức của mọi người. Việt Nam ta thường có tình trạng một người đi nghe vấn đề A, B, C nhưng khi về phổ biến cho người khác biết để thực hiện, thì hệ thống phản ứng để lan truyền của mình kém. Vấn đề thông tin để mọi người hiểu, và thực hiện như thế nào là rất quan trọng bởi nhận thức có thay đổi thì mới thay đổi được hành động. Còn nếu không thì rất khó.

Thứ hai là do công tác xây dựng văn bản pháp luật. Hoàn thiện cơ chế chính sách là để tạo môi trường đầy đủ hơn cho các doanh nghiệp hoạt động. Gia nhập WTO, chúng ta đã sửa đổi luật còn những văn bản dưới luật vẫn đang trong quá trình thực hiện. Các địa phương cũng có nhiều văn bản cần rà soát lại. Một trong những kinh nghiệm rất hay như ở Huế, họ không rà soát nữa mà đề ra một văn bản chỉ đạo chung, coi như các văn bản cũ huỷ. Cần phải có cách nào đó đi nhanh để đáp ứng được yêu cầu mà thực tế đặt ra.

Thứ ba là các doanh nghiệp cần nhanh chóng vào cuộc. doanh nghiệp là trung tâm của quá trình hội nhập mà không thay đổi, không chuẩn bị tốt thì rất khó có nguồn lực tốt để thích ứng với những biến động của thị trường.

* Theo ông, điều quan trọng nhất mà doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cần làm là gì?

- Theo tôi, điều quan trọng là các doanh nghiệp có đam mê kinh doanh, có ham muốn mở rộng, phát triển và nâng vị trí của mình lên. Ví dụ ngành cà phê Việt Nam đứng thứ hai thế giới nhưng về số lượng, còn về mặt giá trị vẫn đang đứng thứ 5. Từ sản lượng như vậy, phải nghĩ cách làm thế nào để tăng giá trị lên. Để thực hiện được cần rất nhiều thời gian có thể là 5-7 năm.

* Các doanh nghiệp Việt Nam vẫn thiếu kinh nghiệm và kỹ năng đàm phán khi tham gia thương mại quốc tế. Từng là trưởng đoàn đàm phán VN gia nhập WTO, ông có lời khuyên nào cho doanh nghiệp về vấn đề này?

- Anh muốn bán được sản phẩm thì phải đưa ra giá hợp lý chứ không phải là giá cao. Một trong những kỹ năng để đề giá hợp lý và giá tốt thuộc về nghệ thuật đàm phán. Tất cả các nhà kinh doanh phải biết cách đàm phán, tức là phải biết cách giới thiệu mặt hàng, hiểu được quy cách phẩm chất, hiểu nhu cầu của người mua, hiểu mùa vụ của thế giới. Tất cả những hiểu biết đó mới tạo ra được sự chuẩn bị cho đàm phán.

Trong đàm phán, các doanh nghiệp cần hiểu thông tin về thị trường trong nước và thế giới về ngành hàng đó. Nếu hiểu được nhu cầu của đối tác về ngành hàng đó, lại có ngoại ngữ để để làm chủ thì sẽ dễ thành công hơn.

Nguyễn Dung
thực hiện