Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, vấn đề nguồn nhân lực đang khiến nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước phải "đau đầu" suy nghĩ và tìm hướng giải quyết. Chính vì vậy, trong lễ Công bố báo cáo thường niên - Doanh nghiệp 2007 sáng 1/7, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã chọn chủ đề "Lao động và phát triển nguồn nhân lực" là chủ đề của năm. Theo nhận định của Tiến Sỹ Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI, nhân lực là vấn đề có ý nghĩa quyết định, có tính chất sinh tử với sự phát triển của các doanh nghiệp trong thời gian tới. Bên lề hội thảo, phóng viên Lanhdao.net có cuộc trao đổi với ông:

Tiến Sỹ Vũ Tiến Lộc (trái) Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Ảnh: ND

* Thưa ông, ông có thể nói rõ hơn về lý do chọn chủ đề cho Báo cáo thường niên - Doanh nghiệp 2007?

- "Lao động và phát triển nguồn nhân lực" được chọn là chủ đề của năm, phản ánh tầm quan trọng hết sức to lớn của vấn đề này tới quá trình phát triển của các doanh nghiệp. Đây đồng thời cũng là sự quan tâm của toàn xã hội để hướng tới việc đào tạo, phát triển con người một cách toàn diện, nâng cao chất lượng việc làm và thu hút đầu tư một cách hiệu quả.

Qua phân tích các yếu tố về môi trường kinh doanh, lao động, công nghệ và tài chính, chúng ta thấy rằng chất lượng nguồn nhân lực quyết định tất cả. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh chính là nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp và nâng cao công nghệ. Mà cả hai yếu tố này đều bắt nguồn từ con người.

Vì vậy đây là chủ đề trọng tâm, là vấn đề quan trọng nhất của mỗi doanh nghiệp. Khi phân tích về những trở ngại trong nền kinh tế Việt Nam, điều hay được nói tới là tình trạng "nút thắt cổ chai", tức là những khó khăn liên quan đến môi trường kinh doanh, cơ sở hạ tầng hạn chế và chất lượng nguồn nhân lực chưa cao. Trong đó, yếu tố chất lượng nguồn nhân lực đang là yếu tố quan trọng nhất.

* Vậy ông nghĩ sao về tình hình tăng trưởng kinh tế trong thời gian qua?

- Tăng trưởng kinh tế đạt cao trong thời gian qua chủ yếu do gia tăng đầu vào, tăng đầu tư chứ không phải gia tăng năng suất lao động trong doanh nghiệp. Một trong những mặt chưa thành công của chúng ta trong những năm qua là, dù kinh tế tăng trưởng, nhưng chúng ta lại chưa nâng cao được trình độ công nghệ của nền kinh tế, cũng như chưa nâng cao được năng suất lao động. Trong khi năng suất lao động tùy thuộc vào chất lượng của người lao động trong doanh nghiệp, gia tăng năng suất lao động lại chính là yếu tố đảm bảo tăng trưởng bền vững trong tương lai. Vì vậy, chất lượng nguồn lao động trong doanh nghiệp đang là vấn đề cần đặc biệt quan tâm nếu chúng ta muốn tiếp tục tăng trưởng một cách bền vững trong thời gian tới.

* Trong số rất nhiều ngành kinh tế hiện nay, chỉ có sáu ngành kinh tế được VCCI chọn để phân tích và nghiên cứu, tại sao vậy?

Sáu ngành kinh tế được chọn để phân tích với giả định rằng đây là những ngành sẽ chịu ảnh hưởng (cả tích cực lẫn tiêu cực) từ các vấn đề lao động và phát triển nguồn nhân lực. Đó là các ngành: dệt may, xây dựng, du lịch, ngân hàng, bảo hiểm, sản xuất chế biến thực phẩm. Sáu ngành này sử dụng nhiều lao động và đang có sự biến đổi cơ cấu lao động tương đối nhanh trong thời gian qua. Đây là sáu ngành tiêu biểu cho sáu khu vực hoạt động có tính chất tương tự trong nền kinh tế.

* Sự hạn chế của nguồn nhân lực đã được nói rất nhiều, vậy báo cáo của VCCI, theo ông, có thể góp thêm tiếng nói như thế nào, hay chỉ ra rõ hơn ra sao về những hạn chế này để các cơ quan chức năng nghiên cứu giải quyết?

- Nghiên cứu của VCCI chỉ đóng góp một phần vào việc khắc họa bức tranh chung về các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong vấn đề lao động và phát triển nguồn nhân lực. Báo cáo này cũng gợi mở và kiến nghị những giải pháp tiếp tục phát triển mạnh mẽ thị trường lao động cũng như nâng cao số lượng và chất lượng lao động của Việt Nam.

Chúng tôi cho rằng, một trong những kiến nghị quan trọng của VCCI chính là cần tăng cường hơn nữa sự hợp tác chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để thực hiện chủ trương đào tạo theo nhu cầu xã hội mà Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra. VCCI cũng đã có một thỏa thuận với Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc thực hiện chủ trương này. Các hiệp hội doanh nghiệp và các doanh nghiệp cũng đã có những ký kết cụ thể với cơ sở giáo dục đào tạo. Tức là doanh nghiệp đặt hàng ngành giáo dục đào tạo trong việc cung ứng lao động chất lượng cao. Nhưng không nên chỉ dừng lại ở đó, nếu chỉ thế thì chúng ta không thể khắc phục được những yếu kém, hạn chế cơ bản trong đào tạo cũng như trong chất lượng nguồn lao động.

Theo tôi, điều quan trọng hơn là huy động được các nguồn lực của khu vực doanh nghiệp và xã hội vào việc thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo. Ngân sách của Chính phủ là hạn chế, nguồn đầu tư trong nước cũng hạn chế. Vì vậy, việc huy động sức đầu tư của doanh nghiệp và của khu vực nước ngoài vào hệ thống này là rất quan trọng. Các doanh nghiệp không thể đứng ngoài hệ thống giáo dục đào tạo, chỉ đòi hỏi, yêu cầu, đặt hàng, mà họ phải trở thành một trong những chủ thể quan trọng nhất của đào tạo, chủ động tổ chức đào tạo để đáp ứng nhu cầu của chính mình và của xã hội.

Và chỉ khi chúng ta huy động được nguồn lực của dân, của doanh nghiệp, cũng như nguồn đầu tư nước ngoài vào phát triển đào tạo thì chúng ta mới hy vọng tạo ra bước đột biến trong hệ thống giáo dục, đào tạo của Việt Nam và đáp ứng được nhu cầu phát triển của nền kinh tế trong thời gian tới.

* Xin cảm ơn ông!

Trang Lâm - Nguyễn Dung
thực hiện