Giá dầu mỏ - nguồn gốc chính sách ngoại giao của Mỹ?
16:01, 14/7/2008 (GMT+7)
Mấy tháng qua, thời báo nước Anh đưa tin về hiện tượng giá dầu không ngừng tăng cao. Những diễn biến xấu của giá năng lượng khiến người ta nhìn ra một sự thật: theo đuổi kiểm soát dầu lửa chính là nguồn gốc của chính sách ngoại giao Mỹ.
 |
Tầm quan trọng của dầu lửa với chính sách ngoại giao Mỹ là điều dễ nhận thấy nhưng điều kì lạ là nó ít được thừa nhận công khai. Trước khi chiến tranh tại Iraq bùng nổ, những người cánh tả đã gọi đây là “cuộc chiến dầu lửa” khiến “nhóm lợi ích” - những người biết rõ nội tình cuộc chiến, không thể không cảm thấy khó chịu.
Vài tháng gần đây, cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Alan Greenspan và Thượng nghị sỹ John McCain cũng đã phải nhiều lần phải thừa nhận, cuộc chiến Iraq đúng là liên quan đến dầu lửa. Ông Alan Greenspan đã viết trong hồi ký của mình theo cách “không hay lắm trên phương diện chính trị” là “cuộc chiến Iraq chủ yếu liên quan đến dầu lửa”. Còn ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng Hòa McCain thì cũng đã nêu rõ trong đường lối tranh cử của mình: “Sẽ xóa sổ sự phụ thuộc của chúng ta vào dầu mỏ từ Trung Đông” “khiến nước Mỹ không phải tiếp tục đưa những người trẻ tuổi sang mặt trận Trung Đông khốc liệt”.
Thực chất cuộc chiến Iraq có liên quan đến rất nhiều vấn đề: vũ khí huỷ diệt hàng loạt, tái thiết Iraq, dân chủ, nhân quyền, chủ nghĩa khủng bố, Israel và khát vọng phô trương sức mạnh của nước Mỹ. Tuy nhiên, dầu mỏ là một phần không thể thiếu trong nhóm động cơ đó. Các văn bản của Hoa Kỳ hay nhắc đến Vùng Vịnh như là “khu vực trọng yếu mang tính chiến lược” mà “tính chiến lược” này thực chất ám chỉ khu vực cung cấp 2/3 trữ lượng dầu đã khai thác cho toàn thế giới.
Tuy nhiên nếu một phần động cơ của cuộc chiến là vì dầu mỏ thì ngay ở phương diện này cuộc chiến đã đi ngược lại những mục tiêu của chính nó. Lượng dầu sản xuất tăng ở Iraq sẽ khiến tính phụ thuộc của nước Mỹ với dầu mỏ so với các loại nhiên liệu khác cũng tăng lên. Trước khi cuộc chiến bắt đầu vào năm 2003, giá dầu thô giao 26$/thùng mà hiện nay giá đã tăng lên trên 126$/thùng và vẫn tiếp tục tăng. Nhiều chuyên gia đã đưa ra dự đoán đáng lo ngại là hết năm nay, giá dầu có thể lên đến 200$/thùng. Khi xét tới những động cơ khác, cuộc chiến này cũng không thành công. Nó để lại cho người kế tục tổng thống Bush một thách thức không dễ gì giải quyết.
 |
Mc Cain không phải là ứng cử viên tổng thống duy nhất cam kết sẽ xóa bỏ sự phụ thuộc của nước Mỹ vào dầu mỏ Trung Đông, cả ông Obama cũng cam kết như thế khi tranh cử. Đương kim tổng thống G.Bush cũng từng hạ quyết tâm sẽ chữa “chứng nghiện dầu” của nước Mỹ. Cựu tổng thống Nixon vào những năm 70 của thế kỷ trước đã đề cập vấn đề này khi cuộc khủng hoảng dầu lửa lần thứ nhất diễn ra. Thế nhưng, bất chấp những cảnh báo và nỗ lực phần nào của những chính trị gia, tình hình vẫn tiếp tục diễn biến theo chiều hướng xấu đi với nền kinh tế số một thế giới này. Năm 1973, Mỹ nhập khẩu 33% nhu cầu dầu mỏ trong nước thì đến nay đã cần nhập đến 60% và tỷ lệ này có khả năng tăng đến 70% vào năm 2020. Hệ thống giao thông nước Mỹ vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào dầu mỏ.
Từ đó đến nay, vấn đề hạt nhân và độc lập về năng lượng với Mỹ trở nên nhạy cảm hơn bao giờ hết. Một lượng tiền lớn được đổ thêm ra dành cho nghiên cứu năng lượng sinh học. Tuy nhiên, hiệu quả nghiên cứu này thì vẫn chưa rõ rệt trong khi giá lương thực lại tăng cao tiếp tục trở thành mối lo ngại mới. Cho đến nay, chưa có một chính trị gia nổi bật nào đề cập trực tiếp vấn đề người Mỹ phải thay đổi phương cách sinh sống để thích nghi với thực tế về giá dầu gia tăng.
Như vậy, dù người đứng đầu Nhà Trắng sắp thuộc Đảng Cộng hòa hay Đảng Dân chủ thì nước Mỹ vẫn cần theo đuổi một chính sách năng lượng rõ ràng, thực tế: đó là ổn định giá dầu, giảm tiêu thụ dầu ở nội địa, đa dạng hóa nguồn dầu nhập khẩu và tìm kiếm năng lượng thay thế.
Mọi diễn biến của cuộc chiến Iraq không diễn ra suôn sẻ như người Mỹ nhận định. Làm thế nào để Mỹ có thể tiếp tục tài trợ cho chương trình tái thiết Iraq? Ai sẽ đảm bảo cho nền dân chủ lỏng lẻo của đất nước này? Sẽ có thêm bao nhiêu lính Mỹ và dân thường Iraq thiệt mạng trong trận chiến vì dầu mỏ này?
Tất cả những thắc mắc này sẽ liên quan đến chính sách ngoại giao của Mỹ trong tương lai gần, khi người ta vẫn có thể tin vào việc Mỹ nối gót Trung Quốc để đến với châu Phi hay hiền hòa hơn với những người láng giềng Nam Mỹ của mình.
Mỹ Trang
Theo Tân Hoa xã
Theo Tân Hoa xã
