Nếu để ý, độc giả có thể dễ dàng nhận thấy rất nhiều bức ảnh chính thống về các hoạt động của Tổng bí thư Nông Đức Mạnh đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng đều do tay máy Đinh Xuân Tuân thực hiện. Đó chính là Trưởng phòng ảnh chính trị - ngoại giao của Thông tấn xã Việt Nam. Nhà báo Đinh Xuân Tuân chia sẻ niềm tự hào của ông và các đồng nghiệp ở TTXVN về công việc của những phóng viên có nhiệm vụ chuyển tải hình ảnh của các vị lãnh đạo Đảng và nhà nước đến với công chúng.

Nhà báo Đinh Xuân Tuân. Ảnh: TC

Tác nghiệp của phóng viên ảnh ...

Nghề báo nói chung đã là vất vả, chụp ảnh báo chí lại càng có đặc thù riêng. Phóng viên ảnh giống như anh nông dân, nhất thiết phải “nhìn tận mắt, sờ tận tay”, tức là luôn phải có mặt tại hiện trường nơi diễn ra sự kiện thì mới có thể tác nghiệp mới chụp được ảnh.

Nhà báo Đinh Xuân Tuân kể: Công việc của phóng viên ảnh ở các sự kiện trong nước và nước ngoài đều có nhiều khó khăn. Tuy nhiên, ở trong nước, thì môi trường làm việc quen thuộc hơn, điều kiện làm việc dễ dàng hơn nên công việc cũng thuận lợi hơn. Ví dụ mỗi khi Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh tiếp khách tại Văn phòng Trung ương, do đã “thông thuộc địa hình”, tôi có thể biết rõ các vị trí trong căn phòng, biết được các lãnh đạo và quan khách sẽ bước ra từ đâu, sẽ bắt tay ở đâu và ngồi trò chuyện chỗ nào để chụp được những bức ảnh chuẩn nhất.

Nhưng khi đi ra nước ngoài, mọi chuyện lại khác hẳn. Tôi nhớ có lần đến tác nghiệp ở điện Kremli, Nga, cứ ngỡ phòng tiếp khách sẽ rộng lắm nên tôi chuẩn bị ống kính tele rất cẩn thận, nhưng không ngờ đó chỉ là một căn phòng nhỏ. Không những thế, trong khi mình nghĩ các lãnh đạo và quan khách sẽ ngồi theo hàng dọc thì đến nơi lại thấy là hàng ngang. Thế là ngay lập tức tôi phải chuyển ngay sang ống kính góc rộng trong khi thời gian dành cho phóng viên ảnh đâu có nhiều nhặn gì, chỉ chừng 3 phút. Nếu lúc đó mà phóng viên không chủ động được về phương tiện thì sẽ rất khó khăn. Cũng phải nói luôn rằng, máy móc phương tiện là yếu tố vô cùng quan trọng giúp người phóng viên ảnh hoàn thành nhiệm vụ.

Đi công tác nước ngoài, phóng viên ảnh hay bị đói bởi ít có thời gian dành cho chuyện ăn uống. Chương trình làm việc của các lãnh đạo dày đặc, phóng viên ảnh luôn phải theo sát từng bước chân. Những lúc đoàn nghỉ ăn trưa, ăn tối cũng là lúc phóng viên ảnh phải tranh thủ thời gian chọn lựa, chỉnh sửa ảnh, và truyền về Việt Nam, phục vụ các báo ra ngày hôm sau.

Ảnh lãnh đạo phải chân thực và đẹp

Đối với những phóng viên ảnh chuyên trách thì không bao giờ có chuyện bỏ sót sự kiện hay chụp hỏng ảnh, đó là nguyên tắc. Để có được điều đó, các tay máy từ lão làng cho đến trẻ tuổi đều phải có ý thức rèn luyện, đúc rút kinh nghiệm liên tục.

Ảnh chụp các vị lãnh đạo do phóng viên TTX thực hiện luôn là ảnh chính thống,vì thế, các bức ảnh này, dù bất kỳ ở góc độ nào cũng phải luôn luôn toát lên được sự nghiêm túc, trang trọng, và đẹp trong những khuôn hình vuông vức, cân bằng. Hơn thế, vóc dáng người Việt Nam thường nhỏ nên những phóng viên ảnh có kinh nghiệm phải luôn nhanh nhạy tìm được góc chụp phù hợp, tìm được thời điểm chụp để ảnh luôn thể hiện được những nét đẹp, những ý nghĩa cần thiết, sự tươi tắn và khí thế của các nhà lãnh đạo.

Chính những người làm báo bằng ảnh ở TTX cũng từng nhiều lần tranh luận về việc cải tiến cách đưa tin ảnh. Một số ý kiến cho rằng ảnh chụp các sự kiện lễ tân, hội nghị hay các sự kiện quan trọng khác có các nhà lãnh đạo tham gia vẫn đi vào khuôn mẫu cũ kỹ và tẻ nhạt. Còn tôi, với nhiều năm lăn lộn với nghề, lại là Trưởng phòng ảnh chính trị ngoại giao của TTX, tôi cho rằng hình ảnh các nhà lãnh đạo xuất hiện chính thức trên các phương tiện thông tin truyền thông và trước công chúng bao giờ cũng phải chững chạc, chân thực, nghiêm túc và đẹp chứ không thể quá đời thường. Chụp ảnh lãnh đạo là phải như thế.

Truyền thống của TTX với nhiều năm cử phóng viên chuyên trách đi theo các nhà lãnh đạo đã giúp phóng viên ảnh TTX tích lũy được nhiều kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực này. Sau thời gian dài đi cùng để đưa tin về hoạt động của các nhà lãnh đạo, các phóng viên ảnh chuyên trách đã trở nên thân quen với các vị lãnh đạo đến mức nhiều khi chỉ cần thấy khuôn mặt của người phóng viên là các vị lãnh đạo chủ động chỉnh sửa dáng vẻ và tư thế để giúp phóng viên có thể chụp được những bức ảnh đẹp.

Thế nhưng chính phóng viên ảnh cũng phải thực sự gần gũi và hiểu người lãnh đạo thì mới chụp được những bức ảnh đẹp nhất. Khi hiểu được các vị lãnh đạo, phóng viên sẽ biết được những khoảnh khắc nào, thời điểm nào có thể chụp được hình ảnh tự nhiên nhất của nhà lãnh đạo, dù là lúc họ tươi cười hay trầm ngâm suy nghĩ.

Hình ảnh đời thường của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh ...

Tôi được phân công là phóng viên ảnh chuyên trách đi theo Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh từ khi ông được bầu làm Chủ tịch Quốc hội cho đến nay. Với cương vị là người đứng đầu đảng Cộng sản Việt Nam, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã đến thăm và làm việc tại rất nhiều nước trên thế giới, có nhiều nước TBT đến tới 3-4 lần.

Tổng Bí thư luôn chú ý và tạo điều kiện cho nhóm phóng viên chuyên trách (gồm phóng viên báo Nhân dân, TTXVN, Đài THVN, Đài TNVN và báo QĐND) trong những chuyến công tác này. Tổng Bí thư luôn thăm hỏi, động viên anh em phóng viên, thậm chí còn cho phép phóng viên sử dụng đường truyền đặc biệt trong phòng nghỉ của ông để truyền tin, bài, ảnh về nước một cách nhanh chóng.

Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh là người có lối sống rất giản dị, gần gũi. Tôi nhớ có một lần đi theo về thăm quê ông ở Na Rì. Buổi sáng ở vùng núi cao, không khí trong lành, mát mẻ. Theo thói quen, tôi dậy sớm tập thể dục. Nhìn thấy sân dưới nhà sàn có nhiều lá cây rụng, tôi mang chổi ra quét. Vừa quét được vài nhát chổi, đã thấy Tổng Bí thư đứng ngay bên cạnh. Ông nắm lấy cán chổi và nói: “Đây là thú vui buổi sáng của tôi. Chú là khách, cứ nghỉ ngơi, để tôi quét…”

Một số hình ảnh Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh qua tay máy của phóng viên ảnh chuyên trách Đinh Xuân Tuân:

Thuỷ Chung ghi