Đối với những người ủng hộ ông, Hugo Chavez được coi là mẫu hình lãnh đạo mới, thậm chí là người hùng khi ông đưa ra hàng loạt các chính sách vì dân, quyết tâm giải quyết sự bất công bằng trong xã hội - một trong vấn đề nhức nhối nhất tại Mỹ Latinh; kêu gọi và theo đuổi sự đoàn kết, thống nhất giữa các quốc gia trong khu vực; công khai chỉ trích các chính sách ngoại giao của Mỹ.

Tuy nhiên, những quan điểm phê bình ông cũng không ít. Theo họ, Hugo Chavez là một người độc tài, không đếm xỉa đến quá trình dân chủ, thâu tóm quyền lực chính trị và kinh tế vào tay nhà nước, quân sự hóa chính trị.

Tóm lại, trong gần một thập kỷ lãnh đạo ở Venezuela (từ năm 1998), Chavez đã làm thay đổi bản chất chính trị, xã hội không chỉ ở Venezuela mà còn ở khu vực Mỹ Latinh.

Trước chuyến sang thăm chính thức của Tổng thống Venezuela tới Việt Nam, chuyên trang Lanhdao.net đã có buổi trao đổi với ngài đại sứ của Venezuela, ông Jorge Rondón Uzcátegui.

“Không có giới hạn nào đối với sự hợp tác giữa 2 quốc gia”

Ông mở đầu bằng việc nhấn mạnh tầm quan trọng của chuyến thăm và đề cập tới 5 thỏa thuận sẽ được ký kết giữa 2 quốc gia “dù cách xa về mặt địa lý nhưng lại rất gần về tấm lòng”. Theo ông, thỏa thuận quan trọng nhất là “thỏa thuận về việc 2 quốc gia sẽ thành lập 2 cơ quan cấp cao để giám sát và nghiên cứu giải pháp tốt nhất nhằm phát triển hợp tác song phương.”

Ngoài ra, còn có các thỏa thuận về năng lượng, khai thác mỏ, hợp tác khoa học-kỹ thuật, hợp tác về văn hóa - thông tin.

Việt Nam có thể gia nhập OPEC

Nói về lịch sử và kinh nghiệm khai thác, sản xuất và xuất khẩu dầu, ông cũng nhấn mạnh vai trò cũng như khả năng của Venezuela trong việc giúp đỡ Việt Nam phát triển ngành công nghiệp dầu mỏ: “…Những người đứng đầu ngành dầu mỏ của 2 nước sẽ có buổi làm việc trực tiếp về vấn đề này để chỉ ra rõ những khâu quan trọng có thể hợp tác được”. “Thậm chí chúng tôi còn đề nghị Việt Nam gia nhập OPEC cho dù lượng dầu khai thác của Việt Nam chưa phải là quá lớn”, ông nói thêm.

“Venezuela còn có thể giúp đỡ Việt Nam trong các cuộc đàm phán quốc tế liên quan đến việc sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ”. Một trong những đề xuất quan trọng là khả năng sử dụng một hải cảng lớn ở Việt Nam làm trạm chuyển tiếp dầu tới các quốc gia khác. “Chúng tôi có thể sử dụng một hải cảng ở Việt Nam để làm điểm đến cho các tầu chở dầu cỡ lớn, từ đó có thể đưa dầu đến các nước láng giềng của Việt Nam như Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản”.

Dưới đây là một phần cuộc trò chuyện của phóng viên Lanhdao.net với ngài đại sứ Jorge Rondón Uzcátegui.

"Trước khi nhận nhiệm vụ tại Việt Nam, ông đã làm việc lâu dài tại Trung Đông - một khu vực chiến lược đối với Venezuela. Và việc cử ông sang Việt Nam làm đại sứ phản ánh tầm quan trọng của Việt Nam trong chính sách ngoại giao của Venezuela?

- Đại sứ Venezuela: Chúng tôi mong muốn đề cao sự hiện diện, nếu không nói là lớn nhất của Venezuela tại Việt Nam. Nếu như ngài Tổng thống đã chọn tôi - một nhà ngoại giao chuyên nghiệp - để khai trương đại sứ quán của mình thì có nghĩa là nhà nước Venezuela coi Việt Nam là một đối tác quan trọng của mình. Bởi vì thông thường, một nhà ngoại giao chuyên nghiệp sẽ không khai trương đại sứ quán, họ thường cử tham tán hay thư ký. Nhưng đối với Việt Nam, ngài Tổng thống muốn đề cao mối quan hệ giữa 2 quốc gia và đã quyết định cử tôi… Tôi đã từng phục vụ tại Iraq 3 nhiệm kỳ: Bí thư thứ nhất, tham tán và đại sứ..

Tôi có thể nói, trong khu vực ASEAN, đại sứ quán của Venezuela tại Việt Nam là quan trọng nhất.

Chỉ trong năm 2006, trên các tạp chí nghiên cứu Quan hệ đối ngoại, Chính sách ngoại giao đã có rất nhiều bài đề cập và phê bình việc ngài Hugo Chavez đã chia châu Mỹ thành 2 chiến tuyến: ủng hộ Bush và ủng hộ Chavez, thậm chí nhiều người còn coi đây là sự thành công của các chính sách đối ngoại của Hugo Chavez. Ông có thể bình luận thêm về quan điểm này?

- Tôi chỉ có thể nói rằng… vị lãnh đạo duy nhất của chúng tôi là Simón Bolivar… Trên thực tế, nhà nước Venezuela không chống đối bất kỳ một quốc gia nào… Tổng thống Chavez cũng không muốn tạo ra một nhóm bất kỳ để chống đối hay ủng hộ Mỹ, hay bất kỳ một quốc gia nào. Tất nhiên là có một số quan điểm bất đồng.

Đề xuất duy nhất của ngài Tổng thống trong chính sách ngoại giao ở châu Mỹ là thống nhất khu vực Mỹ Latinh. Venezuela cũng vừa mới trở thành thành viên chính thức của nhóm Mecrosur, nền tảng cho sự hội nhập giữa các quốc gia trong khu vực.

Nhưng thưa ông, Tổng thống Hugo Chavez đã từng xuống đường biểu tình chống Mỹ vào tháng 11/2005, ở Argentina?

- Nhưng ngay ở Mỹ cũng có những quan chức, nghị sĩ phản đối chính sách của Tổng thống Bush.

Bà ngoại trưởng Mỹ Condoleeza Rice đã từng gọi Chính phủ của Tổng thống Hugo Chavez là một trong những “vấn đề lớn nhất” tại bán cầu Tây? Thậm chí Bộ trưởng Bộ quốc phòng Mỹ Donal Rumsfeld khi đáp lại lời bình luận cho rằng ngài Hugo Chavez đã được bầu cử một cách hợp pháp, ông đã nói Hitler cũng đã từng được bầu lên. Làm thế nào mà Chính phủ của ngài Hugo Chavez lại được tiếng là chống Mỹ?

- Tôi muốn sử dụng một câu thành ngữ Tây Ban Nha khi muốn nói lên quan điểm của mình: ‘Tôi không phải là đồng tiền vàng đối với tất cả mọi người’.

Năm ngoái chính phủ của ngài đã khai trương Petrocaribe (theo thỏa thuận này, Venezuela sẽ cung cấp 198,000 thùng dầu/ngày cho 13 quốc gia vùng biển Caribe một cách ưu đãi), và kế hoạch xây dựng chương trình Petrosur (thỏa thuận về dầu mỏ đặc biết đối với 2 quốc gia Argentina và Brazil). Liệu Chính phủ của ngài có kế hoạch nào đối với Châu Á trong việc bán dầu với thỏa thuận ‘mềm mỏng’?

- Venezuela có dầu, có đất - tài nguyên thiết yếu nhất trên thế giới. Và giá của chúng là rất cao nếu như so sánh với các nguyên vật liệu khác.

Chúng tôi có thu nhập lớn từ dầu và theo lời của ngài Tổng thống Chavez, chúng ta không thế sống trong cung điện mà nhìn những người xung quanh thiếu thốn, chính vì vậy chúng tôi phải giúp đỡ các nước láng giềng. Đây chính là quan điểm chủ đạo trong việc thành lập Petrocaribe và Petrosur. Thậm chí ngài Tổng thống còn đề nghị thành lập Petroafrica và Venezuela có thể đóng góp phần nào.

Còn đối với Châu Á, thì chúng tôi chưa bàn chính thức về vấn đề này, nhưng nếu Việt Nam có đề xuất, chúng tôi cũng có thể giúp đỡ.

Chúng tôi muốn đối xử như anh em với các nước bạn bè. Và ai là bạn bè của Venezuela? Đó là những nước đang phát triển, chúng ta chia sẻ nhiều quan điểm chung về chiến tranh, hay phong trào không liên kết v.v…

Chỉ trong vòng 2 năm, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã đến Mỹ Latinh 2 lần, lưu lại trong 16 ngày. Điều đó nói lên tầm quan trọng của Châu Mỹ Latinh đối với Trung Quốc. Ông có thể cho biết thêm về vị trí của Trung Quốc đối với khu vực Mỹ Latinh?

- Trung Quốc là người bạn lớn của Venezuela. Chúng tôi cũng đã ký rất nhiều chương trình hợp tác quan trọng, như chúng tôi sẽ ký với Việt Nam trong thời gian tới.

Xin cảm ơn ông!"

Cơ hội nào cho kinh tế dầu mỏ của Việt Nam?

Chuyến thăm của Tổng thống Hugo Chavez là một trong những cơ hội lớn để Việt Nam có thể nhanh chóng xây dựng và nâng cấp hệ thống khai thác cũng như sản xuất dầu, giảm thiểu sự phụ thuộc vào việc nhập khẩu dầu. Điều đặc biệt nữa là Việt Nam cũng có thể trao đổi về kinh nghiệm đàm phán quốc tế của Venezuala trong lĩnh vực này. Các chương trình như Petrocaribe và Petrosur đều đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với khu vực Nam Mỹ mà Việt Nam có thể tham khảo để đề xuất những thỏa thuận tương tự trong tương lai.

Còn với Venezuela, Việt Nam ở vị trí mang tính chiến lược cho việc xuất khẩu dầu tới các quốc gia đang trỗi dậy mạnh mẽ và cần nguồn nguyên liệu lớn như Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản... Hiện tại, 50% lượng dầu xuất khẩu của Venezuela được xuất sang Mỹ. Với tình hình chính trị căng thẳng, nếu không muốn nói là đối đầu giữa Mỹ và Venezuela, ngài Tổng thống Hugo Chavez chắc chắn phải tìm đến những thị trường mới để có thể đảm bảo nguồn thu ngân sách của mình.

Còn những nước nghèo đang phải bán dầu thô để rồi phải nhập lại sản phẩm tinh chế từ nguyên liệu của chính mình, khi giá dầu leo thang chóng mặt như hiện nay, chắc khó có thể bỏ qua cơ hội cùng trao đổi kinh nghiệm sản xuất dầu và nhập khẩu lại nguồn dầu từ một quốc gia từng tuyên bố muốn thay đổi chính sách giá dầu cho thế giới trở nên công bằng và ổn định hơn. 

Hà Anh
(thực hiện)