(Lanhdao.net) - Khi Thomas John Watson (con) đặt chân vào "đôi giày" của cha trong vai trò chủ tịch tập đoàn IBM năm 1952, anh biết rằng sẽ khó để có thể đi vừa "đôi giày" này. Trước đó không lâu, cuộc sống của anh ngập chìm trong những buổi tiệc tùng và rượu chè. Ít người tin anh có thể vượt qua cái bóng của người cha để tạo ra di sản của riêng mình. Thế mà, không chỉ bước ra khỏi cái bóng ấy, Watson còn trở thành một trong 100 nhân vật có ảnh hưởng nhất thế kỷ 20 do tạp chí Time bình chọn.

Thomas John Watson con  (1914 - 1993) đã tiếp nối cha nắm giữ tập đoàn máy tính IBM.

Đi bằng "đôi giày" của cha

Thomas John Watson con sinh ngày 14/1/1914 ở Dayton, bang Ohio. Vào thời điểm này, cha ông đã bị sa thải khỏi Công ty máy đếm tiền quốc gia. Trong ba người con, có lẽ anh là người có mối quan hệ thất thường nhất với cha mình. "Cha tôi và tôi có những cuộc tranh cãi khủng khiếp, ông ấy giống như một cái chăn trùm hết mọi thứ. Tôi thực sự muốn đánh bại ông ấy nhưng cũng làm cho ông ấy tự hào về tôi".

Ở tuổi vị thành niên, Watson thường bị suy nhược. Bệnh khó đọc khiến cậu phải vất vả mới có thể học qua phổ thông. Sau khi được chấp nhận học tại đại học Brown theo mong muốn của người cha nổi tiếng, Watson nhận được bằng kinh doanh năm 1937. Ngay sau khi tốt nghiệp, Watson làm việc ở công ty của cha. Anh cũng không thích thú công việc này lắm, nhưng lại chẳng biết mình sẽ làm gì. Đến tận thế chiến II, Watson mới phát hiện ra niềm đam mê của mình.

Anh gia nhập lực lượng không quân và làm phi công, chuyên chở các lãnh đạo quân đội đến Liên Xô, thời gian đó anh học tiếng Nga. Những năm sau, Watson nhớ lại việc trở thành phi công đến với mình như thế nào, và đó là lần đầu tiên anh cảm thấy tự tin về khả năng của mình. Anh thừa nhận với báo chí rằng nếu có thể đi theo một con đường sự nghiệp mà anh thực sự thích thú, thì đó chính là nghề lái máy bay.

Trong thời gian làm nghĩa vụ, một trong những vị tướng quân đội mà Watson kết thân đã gợi ý rằng anh nên tiếp bước cha mình. Vì thế, sau chiến tranh, Watson đã nghe lời và quay về làm việc ở IBM. Anh nhanh chóng được thăng chức Phó chủ tịch chỉ sau 6 tháng, và nằm trong ban giám đốc của IBM chỉ 4 tháng sau đó. Sau 3 năm ở IBM, Watson đã trở thành Phó chủ tịch điều hành của công ty.

Đó cũng là thời điểm mà Watson cha quyết định rằng con trai mình đã đủ độ chín. Watson con đã chỉ định con trai trở thành chủ tịch mới của IBM.

Hành trình vượt qua cái bóng của cha

Khi Watson con đảm nhiệm vị trí hàng đầu của công ty, đó là thời điểm hệ thống thẻ dập điện cơ đang thịnh hành. Watson cha luôn luôn phản đối các máy tính điện tử vì cho rằng chúng đắt tiền và không đáng tin cậy. Watson con lại muốn thay đổi tất cả những điều đó.

Thomas John Watson (con) được tạp chí Time bình chọn là một trong 100 nhân vật có ảnh hưởng nhất thế kỷ 20.

Những bước đầu trong vai trò của tịch của IBM, Watson con quyết định chơi "canh bạc 5 tỉ đô" - như cách gọi của tạp chí Fortune khi đó. Ông thuê một nhóm các kỹ sư điện tử và để họ thiết kế các máy chủ. Vì chúng không tương thích với các sản phẩm trước đây của IBM, nên rõ ràng là điều này rất mạo hiểm. Việc tiến hành dòng sản phẩm IBM System/360 bị trì hoãn nhưng cuối cùng cũng được đón nhận vào năm 1964. Watson đã thắng canh bạc đầu tiên.

Watson con không chỉ đưa công ty một hướng đi mới, ông còn mang lại cho công ty những thành công lâu dài và cùng với đó là lợi nhuận tăng gấp ba. Từ năm 1950 đến 1956, lợi nhuận của IBM tăng từ 214 tỉ USD thành 734 tỉ USD. Ông đã làm yên lòng cả những người hay chỉ trích trong công ty cũng như hầu hết những người phản đối quyết định đầu tư vào máy tính của ông.

Trước thành công ban đầu của con, Watson cha vẫn miễn cưỡng mới từ bỏ hoàn toàn công ty mà ông đã mất bao công sức mới gây dựng nên. "Cha tôi muốn tôi trở thành người đứng đầu của IBM, nhưng ông không muốn tôi chia sẻ hào quang", Watson viết trong hồi ký của mình. Ông đã đấu tranh để để mọi người lắng nghe quyết định của mình.

Một quyết định gây tranh cãi khác của Watson con là việc tập trung nhiều vào bộ phân Nghiên cứu và Phát triển. Thời điểm ông trở thành chủ tịch, IBM chỉ dành khoảng 3% vào việc nghiên cứu và phát triển, trong khi đối thủ cạnh tranh giành khoảng 6 - 9%. Watson con quyết định nâng chi phí dành cho việc này lên 9% để theo kịp với đối thủ cạnh tranh. Ông thừa nhận rằng trong ngành công nghệ hiện đại, không có gì cần thiết với một công ty hơn là việc đầu tư vào tương lai. Gần như cả thập niên 1980, IBM luôn vượt trội so với các đối thủ cạnh tranh khác.

Watson con cũng dành nhiều thời gian tập trung vào cấu trúc tổ chức của công ty. "Chúng tôi có một tổ chức bán hàng xuất sắc nhưng thiếu một tổ chức quản lý chuyên nghiệp ở mọi việc", ông thừa nhận. Do đó, Watson con tạo ra 5 bộ phận chính: Chế tạo, Hệ thống, Sản xuất hệ thống, Phát triển các thành phần và Nghiên cứu - với nỗ lực nhằm tránh quyền lực quá tập trung vào một nơi. Dưới sự lãnh đạo của Watson, IBM trở thành một tổ chức quy mô, được trang bị để đáp ứng với những thay đổi tự nhiên của ngành nghề.

Năm 1986, tạp chí Fortune gọi Watson là nhà tư bản thành công nhất trong lịch sử. Ông cũng được Tổng thống Mỹ Johnson trao Huân chương tự do và được Tổng thống Mỹ Carter chỉ định làm đại sứ tại Liên Xô. Trong thời gian này, Watson tiếp tục lái máy bay và chèo thuyền, khám phá Thái Bình Dương bằng thuyền buồm và trở thành công dân đầu tiên được người đứng đầu Liên Xô khi đó là Mikhail Gorbachev cho phép bay qua toàn bộ Liên Xô.

Năm 1971, Watson rời khỏi IBM sau khi bị đau tim. Ông qua đời vào đêm giao thừa năm 1993, để lại một di sản không chỉ vượt qua cả của người cha của mình, mà vượt qua hầu hết các doanh nhân khác vào thời điểm đó.

Hiện nay, vị trí chủ tịch tập đoàn IBM kiêm Tổng giám đốc tập đoàn IBM do ông Samuel J Palmisano nắm giữ.

Nguyệt Ánh
tổng hợp