"Thắp lửa" đã khó, nhưng duy trì ngọn lửa còn khó hơn. Với những thủ lĩnh trẻ tại đơn vị hành chính nhỏ nhất là phường, hàng trăm bài toán khó khăn đang đặt ra hàng ngày, từ chuyện nhỏ nhất là giải quyết tình trạng lộn xộn trên địa bàn cho tới việc tập hợp thanh niên.

Lý thuyết được bắt đầu từ những trò chơi...

Từ bài toán lí thuyết...

Một chú bé 6 tuổi, một phụ nữ có thai 6 tháng, một anh bộ đội, một bà già bị hen suyễn, một bác sỹ quân y giỏi, một ông chủ tịch xã, ông sư già, một anh lính bị sốt rét, một cô ca sỹ trẻ xinh đẹp, một thầy giáo giỏi, một chú bé liên lạc cùng đi trên một chiếc thuyền. Bỗng dưng thuyền đắm.

Bạn là thuyền trưởng, trong phút khẩn cấp, bạn phải quyết định sẽ chọn cứu ai? Khó khăn chính là ở chỗ, bạn chỉ có khả năng cứu 5 người.

Đó là một trong số rất nhiều tình huống được đưa ra cho các học viên tham dự chương trình đào tạo Thắp lửa cho thủ lĩnh trẻ do trung tâm Lãnh đạo trong kỷ nguyên mới - báo điện tử VietNamNet và Thành đoàn Hà Nội phối hợp tổ chức trong hai ngày 28-29/7/2007.

Các nhóm đã thảo luận rất sôi nổi và đưa ra rất nhiều ý kiến khác nhau. Ngay trong một nhóm, mỗi người lại có một quan điểm riêng. Người thì cho rằng, họ sẽ cứu phụ nữ và trẻ em. Người khác lại chọn cứu người bệnh và bác sĩ giỏi để chăm sóc cho những người vừa được cứu vớt. Người chọn giải pháp cứu chú bé liên lạc và ông sư già - để đưa tin và "cầu siêu" cho những người còn lại - vì chuyện cứu là vô vọng.

Nhưng... Bài toán không có lời giải chính xác nhất.

Kết luận mà giảng viên đưa ra là: Mỗi người, khi nhìn nhận một vấn đề đều đứng trên một góc nhìn, một khía cạnh nào đó để đưa ra quyết định riêng. Người thủ lĩnh phải tôn trọng và dung hoà được những quan điểm đó. Với những người làm công tác tình nguyện thì phải ưu tiên giúp đỡ những người không có khả năng tự giúp mình. Nhưng trong mỗi hoàn cảnh, người thủ lĩnh phải biết quyết định: đâu là giải pháp khả thi nhất.

Tuy nhiên, trong số những thủ lĩnh trẻ này, chưa ai nghĩ đến chuyện: tại sao là thuyền trưởng, bạn lại có thể đồng ý cho ra khơi một con tàu chỉ có khả năng cứu sống được một nửa khi gặp nạn? Là người đứng đầu, lẽ ra bạn phải tính trước những khủng hoảng dễ xảy ra nhất, mà chuyện tàu gặp nạn chắc chắn không ai chưa một lần từng nghe. Đợi đến khi tàu đắm để chỉ có thể cứu được 5 người, đó không còn là chuyện trách nhiệm. Đó là tội!

... đến những bài toán thực tế

Có thể nói, các thủ lĩnh đoàn phường ngày nay vẫn loay hoay tìm lời giải đáp cho vô vàn những bài toán khó, hoặc nếu có tìm ra, chưa chắc họ đã có đủ tự tin vào đáp án của mình.

Những khó khăn muôn thuở vẫn được nhắc đi nhắc lại trong các buổi báo cáo tổng kết hoạt động đoàn, như công tác thu hút, tập hợp đoàn viên thanh niên còn gặp khó khăn, nội dung, hoạt động của Đoàn phường còn mang nặng tính chính trị, chưa đáp ứng được nguyện vọng của đoàn viên thanh niên; hình thức hoạt động còn dàn trải, thiếu tính sáng tạo...

Với bất kỳ tổ chức hay hoạt động nào, sự ủng hộ của chính quyền địa phương luôn là một ưu thế. Các thủ lĩnh Đoàn phường là những người có được thứ ưu thế mà những người "cùng hội cùng thuyền" - như Đoàn thanh niên trường học hay Đoàn thanh niên của các công ty, các tổ chức luôn ao ước. Không chỉ thế, họ còn có được sự ủng hộ và tin tưởng của bà con trong các khu dân cư trên địa bàn họ hoạt động. Nhưng họ vẫn thấy thiếu...

Thiếu những giải pháp khả thi đối với các bất cập mà bà con sinh sống trong địa bàn của họ phản ánh, như tình trạng họp chợ bừa bãi, gây mất trật tự ở phường, hay như việc nhiều người vẫn phớt lờ những bảng "cấm đi vệ sinh bừa bãi" và làm ô nhiễm cả một góc đường.

Thiếu kinh phí hoạt động - một vấn đề quá quen, quá cũ - vì ngân sách Thành phố cấp cho các hoạt động Đoàn phường chỉ có 10triệu/năm.

Thiếu ý tưởng và kinh phí - bài toán này phức tạp hơn nhiều so với bài toán lý thuyết ở trên, nhưng khác là, nó vẫn có lời giải.

Bằng chứng là, rất nhiều mô hình hoạt động mà các tổ chức thanh niên ở nhiều nơi đã thành công. Họ vừa giải quyết được những bất cập mà bà con phản ánh, vừa có được tiền để hoạt động. Chẳng hạn, có Đoàn phường đã đứng ra nhận trông giữ xe cho khách hàng vào chợ trên địa bàn họ, vừa để đảm bảo an ninh trật tự, vừa có thêm tiền để hoạt động. Hay như ở nhiều nơi, Đoàn phường đứng ra tổ chức việc hướng dẫn khách du lịch...

Vậy là, bằng nội lực, Đoàn phường đã đứng ra giải quyết được chính những bất cập của dân cư trên địa bàn, vừa có tiền để trang trải cho các hoạt động của mình.

Với sự tin tưởng đó, các học viên tham dự chương trình đào tạo Thắp lửa cho thủ lĩnh trẻ đã được khuyến khích đưa ra các ý tưởng giải quyết cho bốn tình huống mà Đoàn phường thường gặp phải. Không chỉ thế, họ còn được những người tổ chức chương trình cam kết sẽ hỗ trợ, truyền thông, vận động tìm nhà tài trợ để biến kế hoạch của họ thành hiện thực.

Bốn bài toán thực tế đặt ra cho họ là tìm giải pháp là:

- Làm sao để giải quyết tình trạng mất trật tự buôn bán ở địa bàn phường, đặc biệt là những gánh hàng rong, tình trạng cân điêu nói thách...? Giải pháp đưa ra phải đảm bảo vẫn tạo cơ hội cho bà con buôn bán chính thống bán được hàng, thậm chí đông khách hơn. Nhưng đồng thời, bà con trên địa bàn, từ người mua tới người bán, vẫn yêu quý, thậm chí ủng hộ chính các bạn?

- Làm thế nào để sử dụng những bảng tin thông báo của phường một cách có ích nhất, vừa truyền thông hiệu quả, vừa làm ra tiền? Những văn phòng một cửa, những việc giảm tải để cải cách hành chính phải bắt đầu từ việc cho dân biết, dân bàn chứ còn từ đâu? Nhưng tại sao không ai muốn đến gần bảng tin thông báo của phường? Để rồi, bao chuyện phiền toái, bực mình xảy ra chỉ vì dân không biết thủ tục hành chính, còn cán bộ không có nhiều thời gian để giải thích cho từng người, từng người...?

- Làm sao để giải quyết tình trạng xả xú uế công khai tại địa bàn, để rồi cây xanh cứ héo chết, bức tường loang lổ, khai nồng dù luôn có dòng chữ "Cấm đái bậy!"?

- Có thể tổ chức được khu chợ 1 USD (nghĩa là chợ gồm các sản phẩm bán với giá dưới 1 USD) trên địa bàn hay không?

Thêm một cơ hội cho họ thử sức, cũng là thêm những cách mở ra hướng đi mới cho chính họ, để họ duy trì "ngọn lửa". Bài toán có thể rất dễ, nhưng cũng có thể là vấn đề đau đầu với rất nhiều chính quyền địa phương.

Độc giả của Lanhdao.net có thể cùng giúp sức cho các thủ lĩnh Đoàn bằng cách đi tìm lời giải cho 4 tình huống ở trên bằng cách gửi thư về địa chỉ: leadership@vasc.com.vn. Những ý tưởng hay sẽ được đăng tải trên chuyên trang Lanhdao.net, được chuyển tới các thủ lĩnh Đoàn và chính quyền những địa phương đang gặp khó khăn nhờ Lanhdao.net tìm giải pháp. Chính vì thế, những giải pháp đó có thể trở thành hiện thực được hay không, tất cả ở trong tay bạn.

Nguyệt Ánh